داروسازی - نشریه تخصصی معرفی برترین برندهای داروسازی و پزشکی در ایران
داروسازی - نشریه تخصصی معرفی برترین برندهای داروسازی و پزشکی در ایران

نورمن الیس» یک افسر بازنشسته نیروی هوایی آمریکا می گوید: «فکر میکردم می توانم هر نوع دردی را تحمل کنم. دندانپزشک دندانم را بدون بی حسی، خالی و دریل میکرد . اما وقتی سنگ کلیه گرفتم از شدت درد گریه کردم». شما هم اگر سنگ کلیه داشته باشید ممکن است مجبور به گریستن شوید. هر چند پزشکان هنوز به درستی علت تشکیل بلورهای نمک و مواد معدنی در کلیه را نمی دانند، اما یک چیز کاملا واضح است: سنگ کلیه با درد زیادی توأم است. سنگ کلیه در برخی افراد پس از ماه ها صبر و انتظار (و تحمل درد) دفع می شود. امیدواریم شما جزو این گروه نباشید.

امروزه پزشکان چندین راهکار مختلف برای رهایی یافتن از این سنگها میشناسند. آنچه پزشکان عاجز از انجام آنند، دادن اطمینان خاطر به بیماران در خصوص عدم تشکیل مجدد سنگ در کلیه است. احتمال تشکیل مجدد سنگ در افرادی که یکبار دچار سنگ کلیه شده اند بیشتر است و اگر برای برای دومین بار تشکیل شود احتمال تشکیل آن برای بار سوم بسیار بیشتر خواهد بود. آقای «الیس» آخرین دفعه یعنی ده سال قبل شش سنگ در کلیه خود داشت. وی از آن زمان تاکنون به دستور پزشک به مصرف داروهایی جهت جلوگیری از عود مجدد بیماری پرداخته و در نحوه زندگی خود تغییراتی داده است. اما قبل از اعمال هر گونه تغییر در شیوه زندگی خود، لازم است بدانید که سنگ کلیه انواع مختلفی دارد که تشخیص آن تنها به عهده پزشک است چنانچه پزشک از نوع سنگ کلیه شما اطلاع داشته باشد با رعایت نکات زیر میتوانید از تشکیل مجدد سنگ پیشگیری نمایید. .

  • نوشیدن مایعات به مقدار زیاد

صرف نظر از نوع سنگ کلیه تنها و مهم ترین عامل پیشگیرانه افزایش مقدار جذب آب توسط بدن است. آب باعث رقیق شدن ادرار شده، به این ترتیب از تغلیظ نمکها و مواد معدنی پیشگیری به عمل می آید. چقدر مایعات بنوشیم؟ لازم است روزانه حداقل ۲ لیتر ادرار دفع شود. اگر تمام روز خارج از منزل مثلا در باغ یا مزرعه و زیر آفتاب سوزان کار کرده اید، باید ۲ گالن (در حدود ۴ لیتر) آب بنوشید. مسأله مهم ادراری است که دفع می شود. بهتر است ادرار خود را در پاکت های خالی شیر جمع آوری کنید تا بدین ترتیب بتوانید مقدار ادرار دفع شده را اندازه گیری نمایید.

  • مصرف به اندازه کلسیم

در حدود ۹۲ ٪ از سنگهای کلیه را سنگهای کلسیمی یا ترکیبات کلسیم تشکیل می دهند. اگر پزشک آخرین سنگ دفع شده از کلیه را از نو کلسیمی تشخیص داده است بدان معناست که باید در مقدار مصرف کلسیم بیشتر دقت کنید. اگر از کلسیم به عنوان مکمل غذایی استفاده میکنید، لازم است حتما در این رابطه با پزشک خود مشاوره نمایید.

دومین اقدام شامل بررسی میزان مصرف روزانه غذاهای سرشار از کلسیم نظیر شیر، کره، پنیر و سایر فرآورده های حاوی کلسیم است. لازم نیست این غذاها را به کلی از برنامه غذایی خود حذف کنید، فقط مقدار آنها را محدود کنید. توجه داشته باشید که تقریبا تمامی کلسیمی که به بدن میرسد از طریق فرآورده های لبنی تأمین می گردد.

  • بررسی مجدد داروهای معده

آنتی اسیدهای متداول حاوی مقادیر زیادی کلسیم می باشند. اگر آنتی اسید مصرف می کنید و سنگ کلیه کلسیمی دارید حتما به بروشور داخل جعبه آنتی اسید جهت اطلاع یافتن از ترکیبات آن مراجعه کنید. اگر آنتی اسید مصرفی شما دارای کلسیم است از آنتی اسید دیگری استفاده نمایید.

  • غذاهای حاوی اکزالات زیاد را کمتر مصرف کنید.

حدود ۶۰ ٪ همه سنگهای شناخته شده، از جنس اکزالات کلسیم هستند. اگر همه چیز در بدن شما درست کار کند، أکزالاتی که با خوردن میوه ها و سبزیجات مصرف می کنید، دفع خواهد شد. ولی اگر سابقه سنگ های اکزالات کلسیم دارید قطعا همه چیز درست عمل نمی کند. بنابراین شما باید مصرف غذاهای حاوی اکزالات زیاد را محدود کنید: این ها عبارتند از: لوبیا، چغندر، زغال اخته، کن شکلات، انگور، فلفل سبز، جعفری، اسفناج، توت فرنگی، کدو حلوایی و چای.

  • مصرف منیزیم و ویتامین B6

پژوهشگران سوئدی به این نتیجه دست یافته اند که مصرف منیزیم به عنوان مکمل غذایی، احتمال ایجاد سنگ های کلیوی را تا ۹۰% کاهش میدهد. دانشمندان تصور میکنند منیزیم به این دلیل مؤثر است که قادر است مانند کلسیم با اکزالات ترکیب شود. اما برخلاف کلسیم، احتمال تشکیل سنگ در نتیجه ترکیب منیزیم با اکزالات کم است. به علاوه ویتامین B موجب کاهش مقدار اکزالات در ادرار می شود. در یک تحقیق با مصرف ۱۰ میلی گرم ویتامین B6 مقدار اکزالات ادرار کاهش یافت.

  • مصرف غذاهای سرشار از ویتامین A

صرف نظر از نوع سنگ کلیه، مصرف ویتامین A جهت حفظ شکل مسیرهای عبور ادرار و جلوگیری از تشکیل مجدد سنگ ضروری است. مصرف روزانه ۵۰۰۰ واحد (برحسب واحد بین المللی) ویتامین A الزامی است. مصرف این مقدار ویتامین A به هیچ وجه دشوار نیست. به عنوان مثال پیمانه سیب زمینی شیرین کنسرو شده حاوی ۷۹۸۲ واحد ویتامین A است. همین مقدار هویج حاوی ۱۰۰۵۵ واحد ویتامین A است. از دیگر غذاهایی که از نظر ویتامین A غنی اند می توان از زرد الو، کلم بروکلی، گرمک (طالبی) کدو تنبل، کدو مسما (یا کدو رشتی) و جگر نام برد. (البته شایان ذکر است که هرگز نباید ویتامین A را خودسرانه و بدون نظر پزشک مصرف کرد. زیرا مقدار زیاد آن سمی است.)

  • داشتن فعالیت کافی

کلسیم فراوانی در جریان خون افراد کم تحرک تجمع میکند. فعالیت کافی باعث می شود کلسیم موجود در خون دوباره به استخوان بازگردد. به عبارت دیگر اگر مایل به تشکیل مجدد سنگ نیستید تمام روز یکجا ننشینید تا کلسیم فرمت کافی برای رسوب و تشکیل سنگ در کلیه داشته باشد. از خانه خارج شوید، قدم بزنید، بادبادک هوا کنید و یا به دوچرخه سواری مشغول شوید.

 

  • هشدار پزشکی

در این موارد حتما به پزشک مراجعه کنید.

اگر سابقه سنگ کلیه دارید و اکنون درد احساس میکنید احتمال می رود که مجددا سنگی در کلیه تشکیل شده باشد. جهت حصول اطمینان در موارد زیر به پزشک خود مراجعه نمایید:

  • درد شدید – چه همراه با خون در ادرار باشد و چه بدون آن.
  • دفع سنگ (در صورت دفع سنگ باید نمونه را نزد پزشک ببرید).

پزشک به کمک اشعه X بزرگی سنگ دفع شده را تعیین می کند. سنگهای بزرگ جدای از درد شدیدی که تولید میکنند باعث مسدود شدن مجاری و حتی ایجاد عفونت می شوند. پزشک به کمک روش های درمان سنگ شکنی و یا سایر روش های نسبتا بی خطر نظیر استفاده از لیزر یا امواج ماوراء صوت به شما کمک خواهد کرد و پس از آن می تواند به تجویز داروهای مناسب جهت جلوگیری از تشکیل مجدد سنگ اقدام نماید.

  • کنترل مقدار مصرف پروتئین

بین مقدار مصرف پروتئین و تشکیل سنگ در کلیه ارتباط مستقیمی وجود دارد. پروتئین باعث افزایش مقدار اسید اوریک، کلسیم و ترکیبات فسفری در ادرار می شود و همین عامل در برخی افراد به تشکیل سنگ در کلیه می انجامد. بنابراین افرادی که دارای سابقه تشکیل سنگ های کلسیمی هستند و به خصوص آنها که اسید اوریک و سنگ های سیستین دارند باید در مصرف پروتئین بسیار دقت کنند. این افراد حداکثر مجاز به مصرف ۱۸۰ گرم غذاهای حاوی پروتئین یعنی گوشت، پنیر، مرغ و ماکیان و ماهی می باشند.

  • کاهش نمک

اگر سابقه تشکیل سنگ های کلسیمی دارید وقت آن رسیده که نمک را از برنامه غذایی خود تقریبا حذف کنید. مقدار نمک مصرفی خود را باید به ۲ تا ۳ گرم در روز تقلیل دهید. کاهش نمک به معنای کاهش مصرف غذاهای شور، مانند غذاهای گوشتی چیپس، پنیرهای شور، و کاهش مصرف نمک هنگام صرف غذاست.

  • ویتامین C را در حد متعادل مصرف کنید.

افرادی که مستعد تشکیل سنگ های اکزالات کلسیم اند باید از مصرف زیاد ویتامین C پرهیز نمایند. مصرف مقدار زیاد این به بیش از ۴-۳ گرم در روز – منجر به افزایش تولید اکزالات و در نتیجه افزایش احتمال تشکیل سنگ می شود. البته گنجاندن این مقدار ویتامین C در برنامه غذایی تقریبا غیر ممکن است. (برای این منظور باید روزانه ۳۷ عدد پرتقال را آب گرفت). بنابراین منظور ما از محدود کردن مصرف ویتامین C، بیشتر ویتامینی است که به عنوان مکمل غذایی و دارویی صرف می شود. در صورت مصرف ویتامین C مکمل، آن را حذف کنید. .

  • از مصرف زیاد ویتامین D خودداری کنید

مصرف زیاد ویتامین D موجب افزایش کلسیم در تمام بدن می شود. لذا مصرف بیش از ۴۰۰ واحد مجاز نیست.

اشتراک گذاری

مطالب مرتبط

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *